Oparzenia słoneczne i udary w górach: Ochrona i plecak

Wysokie góry latem to piękny, ale zdradliwy teren. Słońce, niby to samo co na dole, tutaj ma znacznie większą moc, a ryzyko oparzeń słonecznych i udaru cieplnego rośnie w cholerę. Aby się skutecznie chronić, potrzebujesz odpowiedniego przygotowania, które obejmuje zarówno właściwą odzież i kremy z filtrem, jak i świadome nawodnienie oraz znajomość sygnałów ostrzegawczych własnego organizmu. Pakujesz plecak i ruszasz? Zatem niech będzie mądrze.

Dlaczego góry to pułapka?

Cienka atmosfera na wysokościach filtruje mniej szkodliwego promieniowania UV. Proste. Z każdym tysiącem metrów n.p.m. intensywność UV wzrasta o około 10-12%. Dodaj do tego odbijanie promieni od śniegu, lodu, skał czy nawet jasnego piargu – masz maszynkę do pieczenia skóry. Niektórzy myślą, że chmury wszystko załatwią. Błąd. Przez rzadkie chmury, zwłaszcza te pierzaste, UV przenika bez problemu. Widziałem przypadki, gdzie ludzie w „pochmurny” dzień wracali z tak spaloną twarzą, że musieli odwoływać kolejne wyjścia. To nie żarty.

Oparzenia słoneczne: Nie tylko czerwona skóra

Oparzenie słoneczne w górach to nie tylko dyskomfort. To realne zagrożenie zdrowia. Ból, bąble, gorączka, a nawet stan zapalny organizmu to pikuś przy ryzyku nowotworów skóry w przyszłości. No i kto chce mieć urlop z piekłem na plecach?

Jak się chronić?

• Odzież ochronna: Długie rękawy i nogawki to podstawa. Nie, nie będzie ci za gorąco, jeśli wybierzesz lekkie, oddychające materiały z technologią UV (UPF). Serio, są na rynku świetne koszulki. Cienka koszula trekkingowa, z długim rękawem, a nie bawełniany t-shirt, to podstawa.
• Krem z filtrem: Minimum SPF 50+. I to nie ten plażowy, co się zmywa z potem. Szukaj wodoodpornych, sportowych wersji. Nakładaj obficie, co 2-3 godziny, a także po każdym intensywnym poceniu. Nie zapominaj o uszach, karku, dłoniach i nosie – tam słońce atakuje najmocniej. Moim zdaniem, lepiej mieć go za dużo niż za mało.
• Nakrycie głowy: Szerokie rondo albo chusta z daszkiem chroniąca kark. Czapka z daszkiem jest OK, ale tylko jeśli reszta twarzy i karku jest zabezpieczona.
• Okulary przeciwsłoneczne: Klasa 3 lub 4, z filtrem UV 400. To ochrona wzroku przed zaćmą i ślepotą śnieżną (tak, serio – sprawdzam to od lat). Bez nich ani rusz, szczególnie gdy idziesz po śniegu.

Udar cieplny: Wróg niewidoczny, ale zabójczy

Udar cieplny w górach to masakra. Objawy to dezorientacja, zawroty głowy, silne pragnienie, nudności, osłabienie, a w skrajnych przypadkach utrata przytomności. Temperatura ciała może skoczyć powyżej 40°C. Jeśli nie zareagujesz szybko, może to być ostatnia twoja wycieczka. Widziałem, jak ludzie się sypali, bo lekceważyli pierwsze sygnały.

Jak zapobiegać?

• Nawodnienie: Pij REGULARNIE. Nie czekaj, aż poczujesz pragnienie, bo wtedy już jesteś odwodniony. Woda z elektrolitami to mój stały patent. Zabieraj co najmniej 2-3 litry wody na dzień, więcej, jeśli trasa jest długa lub upalna.
• Planowanie trasy: Unikaj wychodzenia w samo południe, kiedy słońce jest najwyżej. Zaczynaj wcześnie rano. Wcześnie rano jest pięknie, cicho i bezpiecznie.
• Aklimatyzacja: Jeśli przyjeżdżasz z nizin prosto w wysokie góry, daj sobie dzień-dwa na aklimatyzację. Nie rzucaj się od razu na najtrudniejsze szlaki. Twoje ciało musi się przestawić.

Co spakować do plecaka? Lista must-have

• Woda i elektrolity: Minimum 2-3 litry wody, plus tabletki lub proszek elektrolitowy. Obowiązkowo.
• Krem z filtrem SPF 50+: Wodoodporny.
• Nakrycie głowy: Kapelusz z szerokim rondem lub chusta typu buff z filtrem UV.
• Okulary przeciwsłoneczne: Z odpowiednim filtrem UV.
• Odzież ochronna: Lekka koszula trekkingowa z długim rękawem, długie spodnie z lekkiego materiału.
• Apteczka: Leki przeciwbólowe (na ból głowy od słońca), plastry na pęcherze, środek na ukąszenia, i przede wszystkim żel na oparzenia.
• Folia NRC: Na wypadek wychłodzenia po udarze lub w razie nagłego załamania pogody.
• Mapa i kompas/GPS: Nie zgubisz się, nawet jak słońce cię zmęczy.
• Przekąski energetyczne: Batony, suszone owoce. Udar cieplny często idzie w parze z osłabieniem i hipoglikemią.

Najczęstsze pytania

Czy jednorazowe nałożenie kremu z filtrem wystarczy na cały dzień w górach?

Nie, absolutnie nie. Krem trzeba reaplikować co 2-3 godziny, a także po intensywnym poceniu się, bo pot szybko go zmywa.

Czy w chłodny, ale słoneczny dzień w górach też grozi udar cieplny?

Tak, udar cieplny może wystąpić nawet w chłodniejsze dni, zwłaszcza przy dużym wysiłku i niedostatecznym nawodnieniu. Temperatura powietrza to nie jedyny czynnik.

Czy dzieci potrzebują specjalnej ochrony?

Dzieci mają delikatniejszą skórę i są bardziej narażone na oparzenia oraz udar cieplny. Potrzebują takiej samej, a nawet wzmożonej ochrony – częstsze smarowanie, lekka odzież z długimi rękawami, dużo płynów.

Pamiętajcie, góry to potęga. Szacunek to podstawa. Reszta to już detale.